Hoe vrouwen zich wel of niet zouden moeten kleden blijft een onderwerp waar vrijwel dagelijks wat over te vinden is. Vanochtend (op het moment van schrijven) zag ik een reactie voorbijkomen onder een advertentie voor sportleggings waar twee vrouwen met de rug naar de camera stonden geposeerd in de legging van het betreffende merk: “En dan gek vinden dat je bekeken wordt in de sportschool.” Ook het decolleté van het nieuwe K3 meisje Julia is een punt van discussie. Zelf zegt ze in een interview met HUMO: “Ik werd overspoeld door reacties van mannen en jongens. We doen onze eigen styling niet, maar ik heb er natuurlijk wel mee ingestemd om die kleren aan te trekken. Ik wist dat er reacties gingen komen, maar ik sta sterk genoeg in mijn schoenen om me er niet al te druk over te maken.” In de reacties wordt men het niet eens. Is ze een goed voorbeeld voor jonge meiden door zich er niets van aan te trekken, of heeft ze juist geen zelfrespect?

In de komende artikelen wil ik dieper ingaan op deze discussie. Hebben mannen echt zo veel ‘last’ van al het vrouwelijk schoon dat om hen heen dartelt? Zijn met hun kleding ‘aandacht zoekende vrouwen’ zelf verantwoordelijk voor wat hen overkomt wat betreft de opmerkingen en toenadering van mannen? Wat voor effect heeft al deze aandacht voor het lichaam van de vrouw en het al dan niet etaleren ervan op vrouwen?

Bij het bespreken van dit thema richt ik me op de ervaringen van witte hetero en cis gender mannen en vrouwen. Ik ben me ervan bewust dat er mensen zijn met andere genderidentiteiten en seksuele voorkeuren, maar dat zal in dit artikel niet verder worden besproken. Ook ben ik me ervan bewust dat racisme een factor is die dit onderwerp voor niet-witte mensen nog ingewikkelder en problematischer kan maken. Ik heb hier zelf verder geen ervaring mee en kan hier dus ook niet goed voor spreken. Mocht jij dit wel hebben en je bent bereid om je verhaal hierover delen, dan hoor ik graag van je!

De insteek van dit artikel en van komende artikelen is niet om met de vinger te wijzen naar mannen of vrouwen, maar om samen open en met respect en compassie het gesprek aan te gaan. Ik heb hierin niet de waarheid in pacht, ik kan alleen spreken vanuit mijn eigen ervaring en vanuit wat ik tot nu toe heb geleerd en onderzocht.


De stereotype alfaman
We hebben allemaal ‘last’ van stereotypen. Stereotypen zijn nuttig voor ons brein om de wereld overzichtelijk te maken, maar zijn vaak niet bevorderend in het contact tussen mensen. In de maatschappij heerst het stereotype dan een échte man eigenlijk altijd seks wil. Dat hij elk moment van de dag op knappen staat en zich wanneer hij seksueel geprikkeld wordt maar moeilijk in de hand kan houden. Mannen zouden nu eenmaal deze bijna onbeheersbare behoeften hebben. “Ik ben ook maar een man.”, klinkt het in tv programma’s, series en bij het maken van schunnige grapjes. Zo’n stereotype is een bron van argwaan en wantrouwen vanuit vrouwen tegenover mannen. Veel mannen zijn niet zoals de stereotype man en worden daardoor soms onterecht benaderd alsof ze wel zo zijn. Aan de andere kant kan zo’n stereotype ook werken als een self-fulfilling prophecy; als je van jezelf denkt dat je een tikkende tijdbom bent zal je je ook eerder zo gedragen. Het is onwenselijk wanneer een man zijn ‘man zijn’ als excuus gaat gebruiken voor zijn gedrag en geen beroep meer doet op zijn zelfbeheersing. Vrouwen worden dan verantwoordelijk voor het al dan niet ‘verleiden’ of ‘doen ontwaken’ van de mannelijke driften. Als er dan iets gebeurt is dat de schuld van de vrouw, want “Je weet toch dat mannen zo zijn? Dan moet je ze maar niet uitdagen, je weet wat er dan gebeurt.”…


Afbeelding van Unsplash


Ook in de (evangelisch) christelijke wereld heerst het stereotype van deze alfaman. Dat kun je zien aan titels van populaire boeken als “De Ongetemde Man” en “Het Gevecht van Iedere Jonge Man”. Het beeld dat neer wordt gezet is dat mannen bijna beestachtig zijn en dat elke man tegen lust moet vechten. Een zware strijd die je zonder God niet kunt winnen. Een strijd met grote gevolgen, en een dagelijkse last. Dit komt bijvoorbeeld naar boven in dit problematische voorbeeld uit ‘Het Gevecht van Iedere Jonge Man”, waarin een jongen zó seksueel opgewonden raakt van het dijbeen van zijn voor de tv in slaap gevallen schoonzus dat hij ter plekke (in haar bijzijn) begint te masturberen.

Dit is zeer ongepast, hopelijk was je zelf ook al tot die conclusie gekomen. Dit is wel wat jonge christelijke jongens van mijn generatie die dit boek hebben gelezen mee hebben gekregen als ‘normale’ neiging van de man. Je kunt je misschien voorstellen dat opgroeien met dit beeld van jou als man negatieve gevolgen heeft op je zelfbeeld, de manier waarop je naar vrouwen kijkt en op het gedrag dat hieruit volgt. Hier zullen we in een ander artikel dieper op in gaan.


Is seksdrive een mannending?
Het zien van het hebben van een grote ‘seksdrive’ als iets typisch mannelijks kan vervelende effecten hebben op vrouwen met een grote seksdrive. Zij voelen zich wellicht een ‘freak’ omdat ze zich blijkbaar kunnen vinden in een typisch mannending. Het is voor mannen veel meer geaccepteerd om plezier te beleven aan seks en om zin te hebben in seks, terwijl vrouwen eerder negatief worden afgeschilderd als zij dit hebben (bijvoorbeeld als hoer of slet). Er wordt ook vaak gezegd dat mannen fysiek geprikkeld worden door wat ze zien, wat ook klopt, maar vrouwen hebben dit ook, zij het in meer of minderen mate. Ook bij vrouwen vinden er fysieke veranderingen plaats in het lichaam als reactie op prikkels die het lichaam als seksueel interpreteert. Dit gebeurt bij vrouwen zelfs veel vaker dan bij mannen, maar dat is iets voor een ander artikel. Het is voor vrouwen veel minder normaal om het hier over te hebben. Vrouwen worden geseksualiseerd maar worden niet gezien als seksueel wezen; ze moeten bijvoorbeeld vooral mooi zijn, maar niet te sexy. Ook is het voor mannen die zich niet herkennen in het beeld van de altijd op seks beluste alfaman erg vervelend dat dit stereotype bestaat. Zij voelen zich wellicht geen ‘echte’ man, want dan zouden ze toch veel meer zin moeten hebben in seks? Door dit stereotype voelen veel mannen zich onzeker over hun seksuele leven, vooral over hoe vaak ze seks hebben.

Volgens mij moeten we van dit stereotype af. Veel mannen zijn geen ongetemde beesten, of wandelende tijdbommen. Denken dat dit wel zo is (en daar af en toe in bevestigd worden door mannen die zich misdragen) zorgt voor wantrouwen jegens mannen, van vrouwen richting mannen maar ook van mannen tegenover zichzelf. Voor mannen die hun seksuele verlangens wel als heel overweldigend ervaren is het goed om te ervaren dat ze in staat zijn tot zelfbeheersing en om dit te cultiveren. Wel is er nog veel terrein te winnen als het gaat over hoe mannen en vrouwen respectvol met elkaar om kunnen gaan. Bijvoorbeeld: het is als vrouw helaas verstandig om goed op jezelf te passen, maar niet elke man is de vijand en heeft slechte dingen met je voor. Het is niet bevorderend om de mannen in jouw leven achterdochtig te benaderen of te doen alsof ze wél beesten zijn, al hebben veel vrouwen (en ook sommige mannen) hier helaas wel genoeg reden voor gezien de aanwezigheid van seksueel geweld en seksueel ongewenst gedrag in de maatschappij die op hen gericht is. En als man mag je natuurlijk best een mooie vrouw opmerken, maar het gaat erom dat je op een goede manier met de situatie omgaat. Dat je haar niet ongepast benaderd of juist vermijdt. Deze beide manieren dragen op een eigen wijze bij aan de dehumanisering en objectificatie van vrouwen, met alle gevolgen van dien.


In de vervolgartikelen zullen we het onder andere hebben over seksuele intimidatie gericht op (jonge) vrouwen, het effect van ‘het bedekken van je ogen’, dubbele standaarden, en het seksualiseren van jonge tienermeiden.

2 replies
  1. Dineke
    Dineke says:

    Mooi geschreven en uitgelegd.
    Nooit zo bekeken.
    Mijn beeld er van is ook erg negatief. Maar dat komt omdat ik zo vaak ook de voorbeelden die jij hier beschrijft, hoor, zie of opmerk.
    Het is dan lastig om niet negatief te denken als bv iemand naar je kijkt.
    Bedankt voor dit stukje.

    Beantwoorden

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *