In het vorige artikel over waarom ik Consulent Seksuele Gezondheid ben geworden heb ik je meegenomen in mijn verhaal. Ik heb gedeeld over hoe purity culture mijn seksuele ontwikkeling op een negatieve manier heeft beïnvloed, en hoe ook veel andere vrouwen (en mannen) die opgegroeid zijn met boodschappen uit de purity movement zich niet verbonden voelen met hun lichaam en tal van seksuele problemen ervaren. Heb je dit artikel gemist, dan kun je die hier teruglezen. Nu ik verteld heb wat er achter mij ligt rijst de vraag: waar wil ik dan nu voor staan? Waar richt ik mij nu op als Consulent Seksuele Gezondheid? Hieronder zie je welke pijlers belangrijk zijn voor mij en de leidraad vormen in wat ik doe.



Wanneer je met mij in gesprek gaat of mij uitnodigt om langs te komen weet je nu dat dit mijn uitgangspunten zijn. In de komende artikelen neem ik je één voor één mee langs alle pijlers. Ik zal vandaag beginnen met de pijler: “Kiezen vanuit het eigen innerlijk kompas”.


Het belang van morele ontwikkeling
Volgens de theorie van ontwikkelingspsycholoog Kohlberg kun je als mens op verschillende manieren morele keuzes maken. Dit heeft hij opgedeeld in drie verschillende niveaus:

  • Pre-conventioneel niveau: Op dit niveau maak je keuzes op basis van eigenbelang. Je gedraagt je op een bepaalde manier vanuit gehoorzaamheid, om straf te vermijden of om een beloning te ontvangen. Dit morele niveau vind je voornamelijk bij peuters en kleuters.
  • Conventioneel niveau: Op dit niveau is jouw motivatie om keuzes te maken dat je ‘braaf en lief’ wil zijn. Je zoekt de goedkeuring van mensen die in jouw ‘groep’ horen en vraagt jezelf voortdurend af: ““Ben ik goed genoeg voor de groep die ik als thuis beschouw? Hoor ik er nog bij?” Bij dit niveau hoort ook het handelen vanuit plicht of regels. Dit morele niveau vind je bij kinderen van basisschool leeftijd, al blijven veel volwassenen regelmatig handelen op dit niveau.
  • Post-conventioneel niveau: Op dit niveau baseer je je keuzes op je eigen geweten, op universele principes en op basis van het contact dat je hebt met andere mensen. Je houdt rekening met andere mensen en bent in staat om je eigen belang van tijd tot tijd opzij te zetten. Verder maak je beslissingen vanuit je interne kompas. Je kijkt naar wat je zelf wilt in plaats van dat je steeds maar kijkt naar wat andere mensen doen, en naar wat andere goedkeuren. Je overweegt zelf je keuzes en handelt in overeenkomst met jouw geweten waardoor je in staat bent tot authentiek handelen. Je staat achter de keuzes die je maakt, er is harmonie in je overtuigingen en je daden. In de puberteit begin je deze manier van keuzes manier te ontwikkelen. Dit heeft echter tijd nodig, en blijft vaak een levenslang proces. Sommige volwassenen bereiken dit niveau nooit.

Jongeren beginnen dit tijdens hun puberteit te leren en zich te ontwikkelen op het laatste niveau. Het is in deze periode erg belangrijk om jongeren ‘het waarom’ uit te leggen. “Omdat ik het zeg.” Of “Zo doen we dat in dit huis/deze kerk/volgens ons geloof.” is niet meer voldoende en ook niet helpend wanneer je jongeren wilt begeleiden in hun morele ontwikkeling en in hun volwassenwordingsproces. Door na te denken over ‘het waarom’ kan een kind of jongeren zelf regels en gewoontes overwegen en deze al dan niet eigen maken. Zo leren ze verantwoordelijk te zijn. Wanneer dit niet gebeurt voelen de regels als opgelegd van buitenaf en worden deze mogelijk met tegenzin nageleefd, om bijvoorbeeld straf te vermijden (of het wordt helemaal niet nageleefd). Ook bij volwassen is het belangrijk om elkaar te stimuleren om na te denken over situaties. Over de redenen waarom je iets kan doen en de mogelijke gevolgen die dit met zich meebrengt. Door na te denken over gevolgen van je acties en door deze gevolgen te ervaren krijg je informatie en ontstaat er een leerproces. Hierdoor kun je steeds beter keuzes maken.


Hoe maak jij je keuzes?
Het is bij het maken van morele keuzes belangrijk om je steeds af te vragen: “Welke keuzes maak ik en hoe kom ik tot deze keuzes?” We krijgen in ons leven vanuit allerlei kanten te horen hoe dingen horen en wat goed en gewenst is. Ook op het gebied van seksualiteit en relaties. Er is vaak een soort tijdlijn met mijlpalen die je ‘moet’ behalen om binnen de lijntjes te lopen. Je groeit op, je gaat studeren, daarna backpacken op Bali, je vindt een partner waar je je aan verbindt en dan krijg je kindjes. Wat daarna volgt weet niemand. Je ouders hebben misschien verwachtingen van je, ze zien je misschien als verlengstuk van henzelf en prenten je hun waarden, gewoontes en ambities in. Ook op het werk, binnen je vriendenkring of in de kerk heerst er consensus over wat goed gedrag is. Je wordt aangemoedigd om keuzes te maken op het tweede niveau, om erbij te horen, om te doen wat ‘hoort’.

Ook als ik kijk naar mijn ervaring met purity culture en de manier waarop er in veel (evangelische) kerken gepraat wordt (maar het komt op allerlei plekken in de maatschappij voor!) over de keuzes die je kunt maken op seksueel gebied, dan valt het op dat er vaak uit gegaan wordt van motivaties uit de eerste twee niveaus. Dat er (bewust of onbewust) gericht wordt op het proberen om straf of negatieve gevolgen te vermijden, om een beloning te ontvangen, of om niet buiten de boot te vallen. Het gaat over hoe God het ‘bedoeld heeft’, over gehoorzaamheid, en over hoe een goede christen zou moeten handelen. Over de negatieve consequenties van seks voor het huwelijk die je koste wat het kost dient te vermijden maar wanneer je je leven op seksueel gebied zó vormgeeft zal je worden gezegend, nu of later. Ook schaamt men zich soms voor hun gedrag en is bang om door de mand te vallen; “Wat zal de ander wel niet denken als die erachter komt dat…?” Dit alles geldt zeker niet voor iedereen. Er zijn ook mensen die zelf compleet achter hun (christelijke) waarden staan en echt weten waarom ze doen wat ze doen. Geldt dat ook voor jou, als je eerlijk bent naar jezelf? Als je vrij bent van de invloed van andere mensen, van de dreiging van straf en van het vooruitzicht op een beloning, waar zou jij dan voor kiezen? Zou je dingen anders doen?


Vrijheid en verantwoordelijkheid
Iedereen heeft de vrijheid om eigen keuzes te maken. Die vrijheid kan soms best wel lastig zijn. Het is veel overzichtelijker als je op een presenteerblaadje kunt krijgen wat je moet doen en wat de ‘juiste’ keuzes zijn. Toch is het hebben van deze vrijheid goed en belangrijk; vrijheid geeft de mogelijkheid om je verantwoordelijkheid te nemen. Een kenmerk van volwassen in het leven staan is dat we onze verantwoordelijkheid kunnen nemen. Ik denk dat het belangrijk is om volwassenheid te bereiken, zeker als het gaat over de morele keuzes die we maken. Waarom is dit zo belangrijk? Nou, jij bent zelf verantwoordelijk voor je leven; voor je geluk, je gezondheid en ook voor je seksuele leven. Je kunt niet met de vinger naar iemand anders wijzen, een ander verantwoordelijk maken voor wat je doet, of voor hoe je leven is. Wat goed is voor een ander hoeft niet per se goed te zijn voor jou. Daarom moet je je eigen keuzes maken. We zijn allemaal uniek, en dat is iets om te omarmen, ook in een gemeenschap en in de maatschappij. Jij weet het beste wat goed is voor jou, en als je dat niet goed weet dan heb je nog een weg te gaan in het luisteren naar je lichaam en je verlangens (en in het herkennen van je verlangens). In het volgende artikel zullen we het hier verder over hebben. Alles is toegestaan maar niet alles is goed en opbouwend. Wat is goed en opbouwend voor jou? Hoe ‘ver’ ben jij in je morele ontwikkeling. Hoe vrij zijn de keuzes die je maakt?

Het vormen van je innerlijke kompas is een proces die je hele leven kan duren. Het is belangrijk om jezelf goed te leren kennen, anders weet je niet wat voor jou belangrijk is. Ook daar kom ik in een volgend artikel op terug. Je innerlijke kompas zal wellicht ook niet altijd hetzelfde blijven, en kan veranderen, met de jaren, of door bepaalde gebeurtenissen in je leven. Het blijft een doorgaand proces van toetsen en overwegen, zeker als het op seksualiteit aankomt. Ik wil me erop richten om mensen te helpen om vanuit het innerlijke kompas keuzes te maken. Keuzes die goed zijn voor jou, waar je volledig achter kunt staan. Waar harmonie is tussen wat je vindt en wat je doet.


Wil je hier verder over praten? Ik hoor graag van je!

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *